Debat over verslag van de informateur

Woensdagavond 6 mei debatteerde de gemeenteraad over het verslag van informateur Koen Becking (VVD). Zijn advies is dat PVV, VVD en Onafhankelijk Papendrecht samen een coalitie gaan vormen. Namens SGP Papendrecht voerde fractievoorzitter Ardjan Boersma het woord. Bekijk of lees hieronder zijn speech.

Zachte heelmeesters

Voorzitter, een oud spreekwoord luidt: ‘Zachte heelmeesters maken stinkende wonden’. Die ‘heelmeesters’ stonden bekend als minder kundig dan echte dokters. Als zij een wond niet meteen grondig verzorgden, ging het ontsteken. Een ‘zachte’ behandeling leek op het eerste gezicht minder ingrijpend, maar veroorzaakte later juist méér pijn. De moraal: je kunt een probleem het best meteen echt benoemen en aanpakken. Anders gaat het etteren.

Voorzitter, bij de voorbereiding op dit debat kwam dit spreekwoord bij me naar boven. En ik zal eerlijk zeggen: de afgelopen dagen moest ik echt even naar de juiste woorden zoeken. Ik denk niet dat ik bekend sta als iemand die van dik hout planken zaagt. Maar vandaag zal de SGP er geen doekjes om winden. En dat doen we weloverwogen. Niet omdat ik dat leuk vind, maar omdat het nodig is een aantal dingen publiek uit te spreken. Want er zijn tijdens deze formatie een aantal dingen niet goed gegaan. 

Niet transparant

Om te beginnen het verslag van de informateur. Dat is helaas precies geworden waar we al bang voor waren. In tegenstelling tot wat was beloofd, is het verslag verre van transparant. Het is superkort. Het biedt geen inzicht in de onderlinge verhoudingen. Er wordt niet beargumenteerd waarom nu voor de variant PVV, VVD en Onafhankelijk Papendrecht (OP) wordt gekozen. Er is ons door de informateur telefonisch een tweede variant genoemd met VVD, OP, PRO, D66 en CDA, maar die wordt in het verslag niet genoemd en beargumenteerd. Die tweede variant is op een cruciaal punt, namelijk de eis van de VVD om twee wethouders te leveren, niet gecheckt bij de partijen die het betreft. Is het daarmee een daadwerkelijk alternatief?

Dit alles is precies waarom de SGP in het vorige debat met klem vroeg: maak in ieder geval de gespreksverslagen van de partijen openbaar. Dat kreeg toen helaas geen steun. Hoewel de informateur de ruimte had om hierin een eigenstandige keuze te maken, reken ik hem dit niet zozeer aan. Maar ik kijk met name naar de partij die nu het initiatief van de formatie heeft. En ik kijk naar de PVV en OP. Twee partijen die een andere bestuurscultuur willen. Open. Eerlijk. Ik mag toch niet hopen dat de dikke mist die om dit verslag heen hangt de manier is waarop zij de komende jaren willen gaan besturen?

Voorzitter, waar de SGP zich ook aan heeft gestoord, is het verschil tussen wat partijen voor en achter de schermen zeggen. Zo is ons in de afgelopen weken duidelijk geworden dat de VVD samenwerking met de SGP blokkeert. Dit leidt ertoe dat wij nu in geen enkele coalitievariant een rol spelen. Het steekt ons dat de VVD de blokkade richting de SGP wél met anderen bespreekt, maar niet het initiatief nam om het ons te vertellen en dit ook publiek verzwijgt. In het debat over de verkenning klonk het vanuit de VVD: ‘Wij sluiten geen partijen uit.’ Uitsluiten dus niet, maar blokkeren blijkbaar wel... Het staat partijen volkomen vrij om keuzes te maken met wie zij graag willen samenwerken. Wij nemen u dát niet kwalijk. Maar wees hier gewoon eerlijk en transparant over. En beargumenteer het. Dan kun je daar vervolgens over van mening verschillen. En dan kun je verder. 

De twee varianten hebben allebei de kleinst mogelijke meerderheid. Ik wijs erop dat de gemeenteraad in de afgelopen collegeperiode tijdens raadsvergaderingen (om wat voor reden dan ook) zelden compleet was. Als beoogde coalitiepartijen steun willen voor collegevoorstellen, lijkt het ons dan ook verstandig om de relatie met oppositiepartijen goed te houden. Daar ligt voor de onderhandelende partijen echt een opgave voor het vervolg van de formatie.

De houding van de VVD

Voorzitter, ik wil benadrukken dat ik echt onderscheid wil maken tussen iemand als persoon en iemands gedrag. Het gedrag van de VVD keuren wij af. Want hoe de VVD met ons omgaat, zien we niet los van de snoeiharde manier waarop die partij het onderhandelingsspel speelt. Iedere partij denkt natuurlijk aan het eigen partijbelang. Begrijpelijk. Maar er is ook nog zoiets als het algemeen belang. En als initiatiefnemer van de formatie wordt er méér van een partij gevraagd. Samenbinden. Ervoor zorgen dat verschillen tussen partijen kleiner worden, in plaats van groter.

Ik dacht aan een uitspraak van Hans Wiegel, die vorig jaar mei overleed. Volgens Wiegel draait politiek om goede relaties en onderling vertrouwen. ‘De kern van mijn aanpak’, zei hij toen hij ook ooit informateur was, ‘is dat je moet kiezen voor samenwerking, voor elkaar wat gunnen. Dat geldt in het hele leven en ook in de politiek.’ Waarvan akte.

De VVD eist om met twee wethouders tot het college toe te treden. Welke variant het ook wordt. Nu is het aan onderhandelende partijen om afspraken te maken over wethoudersposten. Maar deze eis getuigt ons inziens van zelfoverschatting en kortzichtigheid. 

Besturen doe je immers samen. Stel nou dat een van die wethouders niet zo goed blijkt te zijn of een lastig dossier heeft. Dan hebben ze toch rugdekking nodig vanuit de andere coalitiepartijen. Zouden die dan een beetje genegen zijn om vuile meters te maken voor de VVD? Ik vraag het me af… 

Zijn PVV en OP akkoord met de eis om twee wethouders te leveren? Kan vooral de PVV uitleggen waarom zij dit zou steunen? Aangezien de tweede variant blijkbaar niet indringend is getoetst op haalbaarheid, wil ik ook aan PRO, D66 en CDA vragen wat zij van deze eis vinden. Accepteren ze dit of gaat het hen een brug te ver?

Opportunisme

Voorzitter, ik moet nog een ander pijnpunt noemen. Vrijwel alle partijen hebben gewezen op het belang van bestuurlijke stabiliteit en kwaliteit. Dat stond ook in de opdracht aan de informateur. Vanuit dat perspectief is het toch vreemd dat de SGP, de enige partij met én een ervaren wethouder én een ervaren fractie volledig buiten beeld lijkt te zijn? Straks komt er een college met compleet onervaren wethouders dat rust op de kleinst mogelijke meerderheid. Hoe stabiel en bestuurskrachtig wordt dat? Ik vraag aan alle fracties om een reflectie. 

Voorzitter, dan is er ook nog de draai van OP. In het vorige debat was dhr. Lammers heel stellig. Hij zei het letterlijk: ‘Wij willen met alle partijen samenwerken, behalve met de PVV. Wij hebben dat ook gemotiveerd, waarom we dat niet willen. Dus, dan is dat maar duidelijk!’ Toch niet. Want nu heeft OP bij de informateur blijkbaar opeens aangegeven toch met de PVV te willen praten. Het komt ongeloofwaardig en opportunistisch over. Aan dhr. Lammers vraag ik: is uw fractie unaniem voor samenwerking met de PVV of ligt dit intern verdeeld? Aan de PVV vraag ik: wat geeft u het vertrouwen om te gaan onderhandelen met een partij die u slechts drie weken geleden nog hard afwees? Aan de VVD vraag ik: kunt u uitleggen waarom OP voor u een aantrekkelijker samenwerkingspartner is dan de SGP?

Ten slotte

Voorzitter, ik rond af. Wij zullen de deur naar coalitiedeelname niet zelf dicht doen. De kans is nu echter groot dat de SGP na een periode van 12 jaar in de oppositie terecht komt. Ik wil daarover niet zuur zijn. Een wisseling van de wacht hoort ook bij de politiek. Het zou voor ons wel een teleurstelling zijn. Ik zou het pijnlijk vinden voor Arjan Kosten die een bekwame en gewaardeerde wethouder was. Pijnlijk voor Papendrecht, omdat ik ervan overtuigd ben dat politiek gebaseerd op de Bijbel goed is voor heel ons dorp. Mogelijk komt er zelfs geen enkele christelijke partij in het Papendrechtse college. Voor zover mij bekend, is dat nooit eerder gebeurd. Ik zou dat echt heel verdrietig vinden.

Voor ons is coalitiedeelname nooit vanzelfsprekend geweest. Ik heb altijd beseft dat de afgelopen periode voor de SGP uniek was. Eerder namen we aan colleges deel zonder wethouder of met een wethouder samen met de ChristenUnie. Maar een ‘eigen’ SGP-wethouder was bijzonder en ook best onverwacht. Ere wie ere toekomt: in 2022 was het juist de VVD die ons dit gunde. Dat laat zien dat het dus ook anders kan! Ook vanuit die partij.

Ik ben heel dankbaar voor de bijdrage die de SGP de afgelopen jaren in het college en de raad kon leveren. Wat onze rol de komende jaren ook wordt, ik zie ernaar uit om als fractie bevlogen, fris en vrolijk ons werk te blijven doen. Samenwerken met iedereen die daarvoor openstaat. Ten dienste van Papendrecht. Op hoop van zegen!"