'Van zondagsrust knapt de hele samenleving op!'

Donderdagavond 29 oktober debatteerde de gemeenteraad van Papendrecht over het initiatiefvoorstel van D66 en PRO om de koopzondag te verruimen. Duo-raadslid Kees Leenhouts voerde tijdens deze oordeelsvormende vergadering het woord. Bekijk of lees zijn speech hieronder.

Voorzitter, Afgelopen zondag liep ik in gedachten door Papendrecht. Mijn blik viel naar binnen bij een gezin, de kinderen aten heerlijke croissants nog met hun pyjama aan op de bank, terwijl pa en ma gezellig een bak koffie dronken. Even verderop stonden ouders bij een speelpleintje waar hun kinderen lekker aan het schommelen waren. Weer even verder zie ik een gezin wandelen richting de kerk, met een bijbel in de hand. Rust, ontmoeting, bezinning en aandacht voor elkaar. Zaken die je niet in geld uitdrukt, maar die wel van grote waarde zijn.

Voor de SGP is de zondag meer dan zomaar een vrije dag. Het is een rustpunt in de week. Een dag die goed is voor mensen, gezinnen en onze samenleving. De zondag is een groot cadeau!

Het prijskaartje van de koopzondag

Het aantasten van de zondagsrust is niet gratis. Daar hangt een prijskaartje aan, zou je kunnen zeggen. Voor ondernemers, voor werknemers en voor de hele samenleving.

Lokale ondernemers

Wat betekent verruiming van de koopzondag voor lokale ondernemers? Wat is het prijskaartje voor de winkelier die zes dagen per week al keihard werkt? Voor hem betekent een extra koopzondag geen extra omzet. Vaak betekent het vooral langere openingstijden, hogere kosten en minder tijd voor gezin en ook rust om de nieuwe werkweek weer vol energie te beginnen. De vraag is daarom niet alleen wat economisch mogelijk is, maar ook wat maatschappelijk wenselijk is. Hoeveel druk willen we leggen op ondernemers en werknemers om steeds maar beschikbaar te zijn?

Ik vind het dan ook niet verrassend dat Papendrechtse ondernemers veel waarde hechten aan de zondag als rustdag. Bij de lokale, kleine ondernemers is dan ook nauwelijks behoefte aan verruiming van de zondagsopenstelling. Ik verwijs naar het recente onderzoek van Papendrecht.net. Maar liefst 84,7% van de lokale winkeliers geeft aan gesloten te blijven, óók als de koopzondag wordt verruimd. Het is dus vooral een feestje van het grootwinkelbedrijf, de landelijke ketens en supermarkten die wél open gaan. De klant kan zijn verdiende geld maar 1x uitgeven. Als hiertoe wordt besloten, is er een deel van de klanten die hun geld ook op zondag zullen uitgeven. Is een ondernemer dan dicht, dan is de kans groot dat hij inkomsten mist.

Werknemers

De verruiming van de koopzondag heeft ook een prijskaartje voor werknemers, ook van de landelijke ketens. Hoe vaak komt het niet voor dat werknemers verplicht worden in ieder geval een aantal zondagen per maand te werken? Zeker bij een nieuw dienstverband is het onderdeel van het arbeidscontract. Het is ook logisch want ja, er moet immers wel personeel zijn die de tent moet runnen op die dag. Is er überhaupt nog ruimte voor werknemers om te zeggen dat je op zondag niet wil werken? Heb het al vaak gehoord: “je bent niet sociaal richting je collega’s”.

Samenleving

En wat is eigenlijk het prijskaartje van de koopzondag voor de samenleving? Er zijn veel signalen waaruit blijkt dat onze samenleving onder hoogspanning staat. Het aantal mensen met een burn-out is nog nooit zo hoog geweest. De druk van economie op het klimaat en de natuur is enorm. Laten we met elkaar erkennen dat het goed is om ook wat rust te hebben in deze gejaagde, hectische tijd.
 
We zien ons heen een samenleving waar het eigen geluk voorop staat. Als ik er maar uit haal wat erin zit! Tegelijk zien we veel eenzaamheid, bij jongeren maar ook bij ouderen. Hoe mooi is het als gezinnen bij hun ouders of grootouders op bezoek gaan. Vaak zie je dat hier de zondag voor gebruikt wordt! Laten we die waardevolle momenten koesteren.

Een samenleving vaart wel bij vaste momenten van rust, gemeenschappelijkheid, bezinning en ontspanning. Elk gezin en elke familie zal dit herkennen en waarderen. Gunnen we elkaar deze gezamenlijke rust? Niet alleen voor onszelf maar ook voor de lokale ondernemers?

Keuzevrijheid

Een collectieve rustdag, daar knapt de hele samenleving van op. Je hoeft maar even de grens over te gaan om erachter te komen dat in veel Europese landen méér waarde wordt gehecht aan zondagsrust: geen koopzondagen en bijvoorbeeld ook geen vrachtverkeer op zondag.

Voorzitter, vaak wordt de koopzondag verdedigd met een beroep op keuzevrijheid. Maar wat is nu echt de definitie van vrijheid? Hoe vrij zijn ondernemers nu werkelijk? Natuurlijk, voor het overgrote deel is het hun vrije keuze om dicht te blijven op zondag. Er zijn ondernemers die zich zorgen maken of ze daadwerkelijk en tegen hun wil open moeten op zondag. Die signalen hebben we gekregen. Kunnen de initiatiefnemers garanderen dat dit absoluut niet het geval zal zijn?

Maar nog even los van daadwerkelijk gedwongen openstelling: denk je eens in wat er in het hoofd van de ondernemer gebeurt als zijn omzet stap voor stap daalt omdat klanten hun koopritme verplaatsen naar de zondag. Zijn inkomsten dalen, zijn kosten blijven hetzelfde of stijgen zelfs. Het zou deze ondernemer zomaar in de situatie kunnen brengen dat hij zich óf genoodzaakt voelt toch maar op zondag open te gaan, óf zijn winkel helemaal te sluiten. Die zogenoemde vrijheid is dus helemaal niet zo vrij. Het prijskaartje van de zogenaamde vrijheid van de consument wordt dus betaald door de lokale ondernemer…

BOA's

Over een prijskaartje gesproken: in de zienswijze vanuit het college wordt aangegeven dat er sprake zal zijn van inzet van BOA’s. De kosten hiervoor zijn nog niet bekend. Kan het college hier inzicht in geven? Zeker in tijden van financiële krapte en het maken van keuzes is die afweging ook van groot belang. En, zorgen we er op deze manier dus voor dat BOA’s (ambtenaren in dienst van de gemeente) op zondag moeten werken?

De rustdag als geschenk

Een samenleving heeft behoefte aan kaders. Als lokale overheid kunnen we dat bieden. Laten we koesteren wat waardevol is. Een dag rust, voor jezelf, met elkaar, als gezin, familie. Die dag laat eigenlijk zien wat nu werkelijk waardevol is in het leven. We kunnen juist doen wat we zo vaak in de week niet doen, of geen tijd voor hebben.

U weet dat we als SGP-fractie geloven dat de rustdag door God aan ons is geschonken, dat is onze diepste drijfveer om ons hier sterk voor te maken. Maar ik kom ook heel veel Papendrechters tegen die dat geloof niet persé delen en tóch erkennen dat er zo ontzettend veel waarde zit in die gemeenschappelijke rustdag.

Tot slot

Ik roep alle fracties dus op: laten we opstaan voor onze lokale ondernemers. Immers, welke ondernemers geven Papendrecht nu écht kleur? Vult u zelf maar in!

Nog een laatste tip richting de besluitvormende raadsvergadering op 12 november: ga in gesprek met deze lokale ondernemers. Doe eens een rondje over De Meent of een van onze andere mooie winkelcentra. Vraag hen nu eens echt wat deze voorgenomen stap van uitbreiding met hen doet. Zelf hoop ik een aantal ondernemers te bezoeken, ik nodig u graag uit om met mij mee te gaan!

Ik wens u veel wijsheid, rust en bezinning!

Tot slot, ik vervolg mijn rondje door Papendrecht. De zon gaat langzaam onder, de kerkklok luidt! Verder, Rust…