Formatiedebat: 'Nieuwe start maken'

Maandagavond 6 juli debatteerde de gemeenteraad van Papendrecht over de formatie van een nieuw college. Door de ontstane politieke situatie is de meerderheid onder de beoogde coalitie weggevallen. In het debat voerde SGP-fractievoorzitter Ardjan Boersma het woord. Lees of bekijk hieronder zijn bijdrage (gesproken tekst geldt).

Voorzitter, u moet mij vergeven dat ik voor één keer begin met een citaat van... mijzelf.

‘Het is geen eenvoudige verkiezingsuitslag. De formatie wordt waarschijnlijk ingewikkeld.’

Ik zei dit in het duidingsdebat kort na de verkiezingen. En met de kennis van nu zou je het een understatement kunnen noemen... Ingewikkeld, ja, maar zó ingewikkeld, had denk ik niemand voorzien.

Door de afsplitsing van een lid van de fractie van Onafhankelijk Papendrecht is de meerderheid onder de beoogde coalitie van PVV, VVD en OP weggevallen. Het moge duidelijk zijn dat dit bij alle betrokkenen erg veel pijn, verdriet en boosheid heeft veroorzaakt. De onderlinge verhoudingen zijn gespannen. Ook door wat er de afgelopen dagen allemaal is gezegd in kranten en op sociale media.

Ik merk dat er tijd en rust nodig is om de gebeurtenissen te verwerken en verhoudingen te herstellen. Ik merk bij iedereen vermoeidheid en spanning. Tegelijkertijd is er ook behoefte aan duidelijkheid over de richting van de formatie. Dat maakt het bepalen van vervolgstappen niet makkelijk.

De SGP stapt niet in de beoogde coalitie

Voorzitter, vanuit de beoogde coalitie is concreet gevraagd of de SGP bereid is om nu aan te haken als coalitiepartij of eventueel als gedoogpartner. Ik wil daar helder over zijn: de SGP gaat dat niet doen. Nu niet en ook niet later in het formatieproces. De SGP heeft dat afgelopen zaterdag in een persoonlijk gesprek met de VVD toegelicht en ik wil dat nu ook publiekelijk verantwoorden. Ik heb geprobeerd om in dit hele formatieproces eerlijk te zijn tegenover mijzelf en tegenover u. Ik wil dat ook nu zijn. 

Voorzitter, om te beginnen twijfelt de SGP aan OP als stabiele coalitiepartner. Ik heb dat in het formatiedebat van 6 mei ook benoemd. Mede gelet op de gewijzigde positie van OP heb ik toen aan dhr. Lammers gevraagd of zijn fractie onderhandelingen met de PVV unaniem steunde. Ik heb in datzelfde debat ook aan de PVV en de VVD gevraagd waarom zij vertrouwen hadden in OP. Zij kenden OP immers langer dan vandaag. Bijvoorbeeld, het was algemeen bekend dat er binnen OP geen fractiediscipline bestaat. Een minimale meerderheid van 12 zetels is dan een extra risico. 

Voorzitter, ik wil en kan helemaal niet oordelen over wat er precies in de OP-fractie is gebeurd. Vanuit eigen ervaring weet ik dat coalitieonderhandelingen complex zijn.Het is daarbij belangrijk dat er een goede interactie is tussen wat in de fracties leeft en wat er aan de onderhandelingstafel wordt besloten. Anders loopt het vroeg of laat spaak. Ik wil de drie fractievoorzitters van de beoogde coalitiepartijen dan ook vragen om te reflecteren op hun eigen rol in de afgelopen maanden. Wat zouden zij, met de kennis van nu, anders hebben gedaan?

PVV, VVD en OP zien het gesloten akkoord als ‘de basis om over door te spreken’, zo geven zij ook in de media aan. U kunt zich voorstellen dat het voor de SGP niet aantrekkelijk is om dan nog aan te mogen schuiven voor onderhandelingen.

In de beoogde coalitie heeft de VVD naar onze mening een te stevige positie gekregen. Dat zie je terug in de inhoud van het akkoord, maar ook in de samenstelling van het college. Dat twee van de vier wethouders van VVD-huize zijn, kunnen wij niet steunen.

In het formatiedebat van 6 mei heb ik uitgelegd hoe de SGP aan het begin van de formatie buiten elke variant is gehouden. Nu gaat het ons er niet om dat wij niet mee mochten doen. De pijn zat hem in de manier waarop. Een coalitie moet gebouwd worden op gelijkwaardigheid, openheid en onderling respect. Ik hoop dat we daar nu aan kunnen gaan bouwen.

Hoe nu verder?

Kortom, voorzitter, gegeven de ontstane politieke situatie is de SGP bereid om serieus mee te denken over coalitiedeelname, maar zijn we niet beschikbaar om nu in te stappen in de beoogde coalitie.

Het is niet zo dat we nu terug bij af zijn. Door alle tumult zijn we nu verder weg dan toen de formatie begon. Dat roept de vraag op: hoe nu verder?

CDA, ChristenUnie en SGP

Voorzitter, samen met de fractievoorzitters van het CDA en de ChristenUnie heb ik hier de afgelopen dagen intensief over nagedacht en aan gewerkt. Ik zei al dat er nu tijd en rust nodig is om de gebeurtenissen te verwerken en te werken aan meer normale verhoudingen.  Daarbij komt dat de positie van verschillende partijen is veranderd in vergelijking met het begin van het formatieproces, waardoor ook nieuwe combinaties mogelijk zijn. Er is dus een nieuwe start nodig.

Samen met het CDA en de ChristenUnie stellen wij dan ook voor om nu de rust in het proces terug te brengen. Dat begint met het benoemen van interim-wethouders. Ik heb begrepen dat PRO daar een concreet voorstel voor gaat doen. Wij zullen dat steunen.

Verder stellen we als CDA, ChristenUnie en SGP voor om twee nieuwe informateurs aan te stellen die boven de partijen staan en op breed draagvlak in de gemeenteraad kunnen rekenen. Deze informateurs krijgen de rol van onafhankelijk procesbegeleider. Onder leiding van deze informateurs worden eerst nadere afspraken gemaakt voor het vervolg van het formatieproces, zoals de planning en de aanpak.  Hierbij worden wat ons betreft alle fractievoorzitters betrokken.

Tijdens het zomerreces kunnen er gesprekken plaatsvinden (mediation) zodat partijen en personen zich naar elkaar kunnen uitspreken om te komen tot werkbare relaties. 

Vervolgens gaan de informateurs richting het einde van het zomerreces verder aan de slag om te kijken hoe er tot een stabiel bestuur gekomen kan worden met een zo breed mogelijke basis in de gemeenteraad, welke partijen onderdeel kunnen uitmaken van de coalitie en hoe het college kan worden samengesteld. Hierbij wordt uitgegaan van gelijkwaardigheid van politieke partijen met als doel om uiteindelijk in stabiliteit en in vertrouwen samen te kunnen werken voor de inwoners van Papendrecht. Wij willen als CDA, ChristenUnie en SGP gedurende het gehele proces de verbinding blijven zoeken met de gehele raad. Dat betekent dat we aan alle partijen willen vragen om in de formatie inhoudelijk inbreng te leveren voor het akkoord.

Tot slot

Voorzitter, wij leggen deze oplossingsrichting op tafel omdat wij de verantwoordelijkheid voelen die op ons rust als gemeenteraad. Niet om als CDA, ChristenUnie en SGP de macht te grijpen, maar dienend, nederig en bescheiden. Wij willen slechts gezamenlijk een sleutel vinden om een deur te openen. En hopelijk lukt dat.

Er zal veel wijsheid nodig zijn.  Ik sluit daarom af met een tekst van de apostel Jakobus (1:5).

‘Als iemand van u in wijsheid tekortschiet, laat hij die dan vragen aan God, Die aan ieder overvloedig geeft en geen verwijten maakt.’

Tweede termijn

In de tweede termijn van het debat nam de gemeenteraad twee moties aan. In een gezamenlijke motie van de VVD, CDA, SGP en ChristenUnie besloot de gemeenteraad om twee nieuwe informateurs aan te stellen. De namen van deze informateurs worden binnenkort bekend gemaakt. Ook besloot de gemeenteraad op initiatief van PRO om twee interim-wethouders aan te stellen om zo zorg te dragen voor een stabiel bestuur op de korte termijn.